بیوشیمی

وب سایتی برای علاقه مندان علوم زیستی

هورمون ACTH

نویسنده:
20 آگوست 13

خلاصه تحقیق

این هورمون توسط سلول های کورتیکوتروف هیپوفیز قدامی ساخته می شود که پلی پپتیدی است با 39 آمینواسید و فاقد کربوهیدرات.که پیش ساز آن ، پرو اپیوملانوکورتین (pome) می باشد.

عملکرد : این هورمون بر روی سطح غد فوق کلیه (آدرنال) دارای رسپتورهای اختصاصی است و با عث تحریک سنتز هورمون های بخش فوق کلیوی مانند کورتیزول ، آلدوسترون ، کورتیکوسترون و آندروژن و …

البته بیشترین تاثیر این هورمون بر سنتز کورتیرول می باشد که چون این هورمون (کورتیزول) بر متابولیسم بدن ، تغییر غلظت قند خون ، میزان استرس و حالت  ستیزوگریز و حتی بر سیستم ایمنی بدن تاثیر گذار است لذا هورمون ACTH هم بر عوامل فوق موثر است.

تنظیم هورمون ACTH با مکانیسم فیدبک منفی کنترل می شود به طوری که با افزایش کورتیزول خون ، مقدار این هورمون کاهش میابد و برعکس.

کاربرد بالینی : مهم ترین استفاده بالینی این هورمون ، تشخیص نارسائی غده آدرنال و یا هیپوفیز.

بیشترین مقدار این هورمون در خون در ساعات اولیه ی (7 تا 10) صبح است.که بین 8 تا 80 پیکوگرم بر میلی لیتر بوده و کمترین مقدار آن حین خوابیدن و انتهای شب است که کمتر از 10 پیکوگرم بر میلی لیتر است. بیماری های مربوط به ACTH شامل سندرم کوشینگ و سندرم آدسیون است.

بررسی ساختار ACTH      

(مهرداد امیری پریان)

Aderno Cortico Tropic Hormon که به اختصار ACTH نامیده میشود هورمونی پلی پپتیدی و مترشحه از هیپوفیز میباشد که برروی غده آدرنال اثر گذاشته و باعث تحریک این غده در ساخت هورمونهایی مانند کورتیزول میشود. این هورمون از pro-opiomelanocortin ساخته شده و از لوب کورتیکوتروپ غده هیپوفیز در پاسخ به cortico Releasing Hormon یا CRH مترشحه از هیپوتالاموس ترشح میشود. CRH در شرایط استرس به میزان زیادی ترشح شده و باعث افزایش ترشح هورمون فوق میشود. Pro-opiomelanocortin به ACTH و B-Lipotropin شکسته شده که محصول انتهایی به نوبه خود به گاما لیپو تروپین و بتا اندورفین شکسته میشود. ACTH به گیرنده های موجود بر سطح سلولهای غده آدرنال متصل شده و با ایجاد cAMP باعث فعال سازی مسیرهای ساخت هورمونها در قشر غده آدرنال میشود. مهمترین گروه هورمونی که تحت تاثیر این هورمون ساخته میشود هورمونهای  استروئیدی به ویژه گلکوکورتیکوئیدها مانند کورتیزول میباشد و بعد از آن مینرالوکورتیکوئیدها و آندروژنها نیز تحت اثر این هورمون ساخته و ترشح میشوند. همانطور که ذکر گردید مهمترین اثر این هومرمون در ترشح کورتیزول میباشد و بنابراین مهمترین عامل تنظیم کننده ترشح ACTH میزان کورتیزول خون بوده به طوریکه در  شرایط نرمال کاهش میزان کورتیزول باعث افزایش ACTH و افزایش آن باعث کاهش ACTH میگردد. کورتیزول هورمون مهمی در پاسخ به شرایط استرس زا، تنظیم متابولیسم لیپیدها و کربوهیدراتها و پروتئین ها، سرکوب عملکرد و فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی و حفظ فشار خون میباشد.  یکی از منابع تولید ACTH در جریان عفونتها لنفوسیتها و ماکروفاژهای فعال میباشند که این خود باعث تولید کورتیزول و سرکوب سیستم ایمنی و درنتیجه جلوگیری از پاسخ های بیش از حد این سیستم میباشد

مکانیسم عمل هورمون  ACTH

(علی ایرانپور دندانپزشکی)                      

این هورمون از مولکولی پیش ساز به نام  POMC  (pro-opiomelanocortin ) ساخته شده و از لوب کورتیکوتروپ غده هیپوفیز در پاسخ به هورمون آزادکننده کورتیکوتروپین یا CRH (  cortico  Releasing Hormon )  مترشحه از هیپوتالاموس ترشح می شود. ریتم های زیستی و سایر رویداد های فیزیولوژیک در مغز، باعث ترشح دوره ای و شبانه روزی CRH از هیپوتالاموس می شوند. این مسئله خود باعث تغییر شبانه روزی در رهاسازی ACTH می شود. علاوه بر CRH سایر عوامل در حال گردش در خون نیز بر دینامیک ترشحی آزاد شدن  ACTH تاثیر می گذارد که از جمله آنها می توان به آرژینین -  وازوپرسین از هیپوفیز خلفی و سایر پپتید ها ( آنژیوتانسین II، activin، سیتوکین ها، مخدرها و سوماتواستاتین ) و کاتکول آمین ها اشاره کرد. CRH تحت تاثیر عوامل عصبی و سایر عوامل قابل تغییر که ضربان و ریتم شبانه روزی آن را کنترل می کنند، به منظور تولید هورمون ACTH بر روی هیپوفیز اثر می کند.  ACTH پس از آزاد شدن از هیپوفیز از طریق خون به غده آدرنال رفته و به گیرنده های موجود بر سطح سلول های رتیکولاریس و فایسکولاتای قشر غده آدرنال متصل شده و بدين ترتيب فعاليت آدنيلات سيکلاز تحريک مى‌شود و هم سرعت تشکيل و هم غلظت cAMP در سلول‌هاى قشر آدرنال افزايش مى‌يابد که این امر باعث فعال سازی مسیرهای ساخت هورمون ها در قشر غده آدرنال می شود. مهمترین گروه هورمونی که تحت تاثیر این هورمون ساخته می شود هورمون های  استروئیدی به ویژه گلکوکورتیکوئیدها مانند کورتیزول می باشد و بعد از آن مینرالوکورتیکوئیدها و آندروژن ها نیز تحت اثر این هورمون ساخته و ترشح می شوند. آلدسترون، کورتیکوسترون، دهیدرواپی اندروسترون (DHEA) و اندروستن دیون از دیگر هورمون هایی هستند که تحت اثر ACTH از قشر آدرنال ترشح می شوند. کورتیکواستروئیدها و گاما-آمینوبوتیریک اسید (GABA)، ترشح ACTH و CRH را مهار کرده، AVP ترشح ACTH را تحریک می کند.(تصویر ضمیمه مربوط به مکانیسم عمل )

همانطور که ذکر گردید مهمترین اثر این هومرمون در ترشح کورتیزول می باشد و بنابراین مهمترین عامل تنظیم کننده ترشح ACTH  میزان کورتیزول خون بوده به طوری که در  شرایط نرمال کاهش میزان کورتیزول باعث افزایش ACTH و افزایش آن باعث کاهش ACTH می گردد. کورتیزول هورمون مهمی در پاسخ به شرایط استرس زا، تنظیم متابولیسم لیپیدها و کربوهیدرات ها و پروتئین ها، سرکوب عملکرد و فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی و حفظ فشار خون می باشد.  یکی از منابع تولید  ACTH در جریان عفونت ها لنفوسیت ها و ماکروفاژهای فعال می باشند که این خود باعث تولید کورتیزول و سرکوب سیستم ایمنی و درنتیجه جلوگیری از پاسخ های بیش از حد این سیستم می باشد.

 اندازه گیری ACTH

(علی ایرانپور دندانپزشکی)

اندازه گیری میزان این هورمون در خون برای کمک به تشخیص بیماری های غده فوق کلیوی و هیپوفیز، مانند سندرم کوشینگ، بیماری کوشینگ، بیماری آدیسون، تومورهای آدرنال و تومورهای هیپوفی؛ يا هنگامی که فرد علائم مرتبط با تولید زياد یا کمبود کورتیزول دارد؛ زمانی که پزشك مشکوک است که فرد عدم تعادل هورمونی دارد که می تواند باعث ايجاد مشکل در غدد هیپوفیز یا آدرنال شود، انجام می شود.

ACTH توسط روش های ایمونواسی گوناگونی از جمله chemiluminescence و سنجش جذب ایمنی وابسته به آنزیم (ELISA) اندازه گیری می شود.اجزای جداگانه ایمونواسی (آنتی سرم های ضد ACTH و کالیبراتورهای ACTH) و کیت های آزمایشگاهی کامل به صورت تجاری موجود هستند. در اکثر این کیت ها از آنتی سرم های پلی کلونال بر ضد قسمتی از بخش فعال پایانه N مولکول استفاده می شود. این آنتی سرم ها با ACTH کامل (حاوی اسیدهای آمینه 1تا39) و با قطعات ACTH (حاوی اسیدهای آمینه 1تا24) و مولکول های پیش ساز نظیر POMC و pro-ACTH واکنش نشان می دهند.

روش های ایمونواسی برای ACTH روی دستگاه های ایمونواسی اتوماتیک نیز موجود هستند که یک سیگنال chemiluminescence برای اندازه گیری غلظت های کم این پپتید که در افراد سالم یافت می شود، استفاده می کند. مقایسه نتایج عددی روش های گوناگون ایمونواسی ACTH ممکن است به دلیل تفاوت در کالیبراسیون دشوار باشد در آزمایشگاه ها و کارخانجات تولید کیت های تجاری، معمولا سنجش های خود را در برابر فراورده های ACTH به دست آمده از مراکز تحقیقاتی کالیبره می کنند.

مقادیر طبیعی

(علی ایرانپور دندانپزشکی)

از ساعت 7 تا 10 صبح: 8 تا 80 پیکوگرم بر میلی لیتر؛ سطوح خیلی بالا در صبح زود رخ می دهد.

ساعت 4 بعد از ظهر: 5 تا 30 پیکوگرم بر میلی لیتر.

از ساعت 10 بعد از ظهر تا نیمه شب: 10> پیکوگرم بر میلی لیتر؛ کمترین سطح در زمان خواب رخ می

دهد.

بیماری های مربوطه به هورمون ACTH

{محمد صالحی رشته دندان پزشکی}

سندرم کوشینگ:  سندرم کوشینگ همچنین به دنبال وجود تومورهایی در غده آدرنال ، استفاده و درمان طولانی با داروهای استروئیدی و تومور هایی با قابلیت ساخت هورمون کورتیکوتروپک که در نقاطی غیر از هیپوفیز مانند ریه ها قرار دارند اتفاق می افتد.این بیماری  از رشد بیش از حد بخش قشری غده فوق کلیوی به وجود می‌ آید، و بافت چربی در نواحی گردن و پشت افزایش می ‌یابد، ولی دست‌ ها و پاها لاغر می‌ شوند، ضعف عضلانی عارض می‌ شود، و پوست نازک و استخوان ‌ها شکننده می گردند، و افسردگی و اضطراب و اختلال در حافظه نیز ایجاد می‌ شود. به علاوه صورت این بیماران به حالت پف کرده و دارای جوش‌ های فراوان و موی زیاد دیده می ‌‌شود.
تشخيص اين بيماري با آزمايش خون و اندازه‌گيري هورمون کورتيزول و هورمون محرک ترشح کورتيزول در خون است که با اين آزمايشات تشخيص اوليه داده مي‌شود و در ادامه با انجام ام‌.آر‌.آي از مغز يا سي‌تي‌اسکن شکم و آزمايش‌هاي فوق تخصصي ديگر به تشخيص مي‌رسيم.
درمان بيماري کوشينگ، جراحي و خارج كردن تومور است. تومور مي‌تواند در هيپوفيز، در خود غده فوق کليه يا در نقاط ديگر باشد که خوشبختانه با روش‌هاي جديد جراحي در بسياري موارد موفقيت‌آميز بوده و بيمار مي‌تواند به زندگي طبيعي برگرد
در این بیماری میزان کورتیزول و همچنین آلدوسترون زیاد شده و درتیجه باعث ایجاد علائم مرتبط مانند افزایش فشار خون به دلیل افزایش میزان سدیم، کاهش پتاسیم، سرکوب بیش از اندازه سیستم ایمنی، تغییراتی در جهت پوکی استخوان و … میشود.
راه های درمانی عبارتند از: 1.کاهش مصرف داروهای کورتیکواستروئید -2 عمل جراحی  3- پرتودرمانی 4- دارو درمانی

سندرم آدیسون:در این سندرم میزان کورتیزول خون کاهش میابد که به 2 صورت اولیه و ثانویه میباشد. در نوع اولیه کاهش کورتیزول به دلیل آسیب غده آدرنال بوده ولی ترشح ACTH به دلیل تلاش برای جبران کمبود کورتیزول بالا میرود. در حالیکه در نوع ثانویه کاهش کورتیزول به دلیل آسیب غده هیپوفیز و در نتیجه کاهش میزان ACTH میباشد.

بیماری آدیسون میتواند با تشخیص نادرست با سایر بیماریها اشتباه گرفته شود.به عنوان مثال از علایم بیماری آدیسون مانند خستگی،بیقراری و بی اشتهایی با علایم افسردگی اشتباه گرفته شود.به همین ترتیب علایمی چون کاهش وزن،حالت تهوع و استفراغ و دردهای مبهم شکمی با علایم اختلالات دستگاه گوارش اشتباه گرفته شود.از علایم انتهایی آدیسون میتوان به افت فشار خون پاسچر(سنکوپ،سرگیجه وضعی) اشاره نمود.از مهمترین نشانه های اصلی این بیماری تغییر در رنگدانه های پوست و غشای مخاطی است.بیماری آدیسون باید قبل از بروز سندرم ترشح نامناسب ADH و هایپرکالمی تشخیص و درمان شود،در غیر اینصورت تلفات زیادی خواهد داشت.

برای پیشگیری بهتراست هیچگاه‌ داروهای‌ كورتیزونی‌ را سر خود قطع‌ نكرده‌ یا دوز آنها را تغییر ندهید

تستهای آزمایشگاهی برای تشخیص نارسایی آدرنال و افتراق نوع نارسایی که اولیه یا ثانویه می باشد و یا علل جانبی ایجاد نارسایی ، مورد استفاده قرار می گیرند. این آزمایش ها اغلب برای ارزیابی تعادل الکترولیت بیمار،میزان قند خون وعملکرد کلیه درخواست می شوند. که یکی از این تست ها تست ACTH  و تست تحریک ACTHاست.

ACTH یکی از هورمون های هیپوفیز است که نقش انتقال پیام به غده آدرنال جهت تولید کورتیزول را به عهده دارد. این تست در ابتدا به عنوان یک تست اصلی برای ارزیابی عملکرد آدرنال به حساب می آید که البته ممکن است مقدار آن کافی باشد یا نباشد.در بیماران مبتلا به نارسایی آدرنال کاهش ACTH بیانگر نارسایی ثانویه آدرنال می باشد در حالیکه افزایش آن بیانگر نارسایی اولیه می باشد.(بیماری آدیسون)     ACTH اغلب بطور همزمان با تست تحریک ACTH درخواست می شود.

تست تحریک ACTH:این تست شامل اندازه گیری میزان کورتیزول خون بیمار قبل  و بعد از تزریق سنتتیک (مصنوعی) ACTH می باشد.اگر غدد آدرنال فعال باشند میزان کورتیزول در پاسخ به تحریک بوسیله ACTH افزایش می یابد.اگر این غدد آسیب دیده یا غیر فعال باشند پاسخ آنها به ACTH به حداقل خود خواهد رسید.این تست غربالگری سریع ممکن است به همراه تست ACTH درخواست شود ، اگر غیر طبیعی باشد ممکن است به همراه تست تحریک ACTH برای پیگیری و افتراق بین نارسایی اولیه وثانویه مدت آن از ا تا 3 روز به طول انجامد.

درمان : این بیماری برای تمام عمر گریبانگیر بیمار خواهد بود و در اغلب موارد، نیاز به یک مینرالوکورتیکویید برای کنترل تعادل نمک و مواد معدنی توصیه میشود.

Hypopituitarism

این اختلال یکی از اختلالات غده هیپوفیز است که در اثر تومور، تروما، کاهش خون رسانی، سارکوئیدوز ، عفونت، بیماری های اتوایمیون و جراحی در سیستم عصبی مرکزی اتفاق میافتد و باعث کاهش ترشح هورمونهای مختلف هیپوفیز از جمله ACTH میگردد.

علایم : از دست دادن وزن، فتق، اختلال در سیکل قاعدگی، هیپو گنادیسم. اگر این اختلال در اثر تومورهای هیپوفیزی باشد علائم دیگری مانند کاهش بینایی، دوبینی، سردرد و علائمی دیگر بسته به مکان تومور و نزدیکی با سلولهای مختلف دارد.

تست دارویی دیگر تست تزریق دگزامتازون میباشد. دگزا متازون بعد از تزریق مانند کورتیزول باعث کاهش ترشح ACTH در افراد نرمال میشود ولی چنانچه بعد از تزریق همچنان افزایش سطح ACTH را داشتیم بیانگر سندرم کوشینگ و یا تومورهای مترشحه ACTH میباشد.

داروهایی که مصرف آنها باعث افزایش در میزان ACTH به صورت کاذب میشود عبارتند از انسولین، آمفتامین، متوکلوپرامید، لوودوپا و داروهایی که باعث کاهش ACTH میشوند شامل دگزامتازون و سایر داروهایی که مانند کورتیزول عمل میکنند مانند پردونیزولون و کورتیزون میباشد

هاپتوگلوبین

نویسنده:
20 آگوست 13

نام ارائه دهنده : زهرا فلاح(9011727026)

رشته :علوم آزمایشگاهی(مهر90)

خلاصه تحقیق:

جزء پروتئین های دسته یآلفا-دو-گلوبولین قرار گرفته است.وزن مولکولی آن در انسان تقریبا ۹۰KD است.دارای ۲جفت زنجیره ی آلفا وبتا است که توسط پلهای دی سولفید به هم متصل هستند.نیمه ی عمر آن قریب ۵روز است .هاپتوگلوبین یکی از پروتئین های فاز حاد است و میزان پلاسمایی آن در وضعیت های التهابی مختلف بالا میرود.

هاپتوگلوبین به هموگلوبین متصل می شود ونوعی کمپلکس محکم غیر کوالانسی Hb-Hpمی سازد.مقدار هاپتوگلوبین هر دسی لیترپلاسمای انسان ظرفیت اتصال به ۴۰تا۱۸۰میلی گرم هموگلوبین را دارد.هموگلوبین آزاد از گلومرولها می گذرد،وارد توبولها می شود ومعمولا در آنجا رسوب می کند.اما کمپلکس Hb-Hpبه حدی بزرگ است که نمی تواند از گلومرول بگذرد.لذا به نظر می رسد وظیفه ی هاپتوگلوبین جلوگیری از اتلاف هموگلوبین آزاد از راه کلیه باشد.این کار باعث حفظ آهن ارزشمند موجود در هموگلوبین می شود تا از دسترس بدن خارج نشود.

ساختار بیوشیمیایی هاپتوگلوبین:

هاپتوگلوبین(HP) یک گلیکوپروتئین پلاسمایی)آلفا گیکوپروتئین) است که با هموگلوبین (Hb)خارج سلولی ایجاد کمپلکس(HP-Hb) میکند, اتصال موجود دراین کمپلکس از نوع غیرکوالان محکم می باشد. هاپتوگلوبین در کبد سنتز میشود واز چهار زنجیره پپتیدی تشکیل شده است که توسط پیونهای دی سولفیدی به دو جفت متصل شده اند. هر مونومر HP-1به حداکثر دو دیمر HPab(یا هم ارز یک مولکول HP) متصل میشود.زنجیره بتای HPبه زنجیره آلفای HP متصل میشود.میزان هاپتوگلوبین موجود در پلاسمای انسان به میزانی است که ظرفیت اتصالی آن دردامنه 40mgتا180mgهموگلوبین در هردسی  لیتر میباشد.حدود10% هموگلوبین که هر روز تجزیه می گردد,به داخل خون آزاد میشود و بنابراین خارج سلولی است.بقیه 90% در داخل گلبول های قرمز پیر وآسیب دیده وجود داشته که توسط سلولهای سیستم هیستیوسیتیک تخریب می گردد.جرم مولکولی هموگلوبین حدود65KDa میباشد,درحالی که جرم مولکولی ساده ترین شکل هاپتوگلوبین پلی مورفیکHb-HP موجود در انسان,حدود90KDa میباشد بنابراین کمپلکس Hb-HP دارای جرم مولکولی تقریبی 155KDaاست.

هاپتوگلوبین انسانی به سه شکل پلی مورفیک وجود دارد که HP1-1وHP2-1وHP2-2 نامیده می شود.در الکتروفورز بر روی ژل نشاسته, HP1-1 به صورت یک باند مجزا حرکت نموده در حالیکه HP21وHP2-2 الگوی باندی مخلوطی را نشان می دهند,دو ژن که به صورت HP1 وHP2 نمایش داده میشوند,این سه فنوتیپ را به وجود می آورند.HP2-1فنوتیپ هتروزیگوت بیان این ژنها می باشد.ارتباط بین پلی مورفیسم هاپتوگلوبین وشیوع بسیاری از بیماری های التهابی مطرح شده است.

بیوشیمی وعملکرد:

هموگلوبین آزاد از گلومرول کلیه عبور نموده,وارد توبولها شده وتمایل دارد در داخل توبولها رسوب کند(این حالت ممکن است به دنبال انتقال خون  ناسازگار مشاهده گردد که طی آن میزان هموگلوبین آزاد شده بیشتر از ظرفیت هاپتوگلوبین برای اتصال به هموگلوبین میباشد) هرچندکمپلکسHb-HP آنقدر بزرگ است که از گلومرول ها عبور نمیکند بنابراین به نظر میرسد نقشHP در جلوگیری از دفع کلیوی هموگلوبین آزاد می باشد.به این طریق آهن با ارزش موجود در هموگلوبین حفظ می گردد که در غیر این صورت می توانست از بدن خارج گردد.HPهمچنین یک عامل باکتریواستاتیک طبیعی برای باکتری های نیازمند آهن نظیر(Escherichia)است که مانع استفاده این ارگانیسم از آهنHb میشود.

اهمیت بالینی:

غلظت HPباهورمون های کورتیکواستروئیدی وبسیاری ازNSAIDافزایش می یابد.غلظت HPدر بعضی از سندروم های از دستسندروم نفروتیک ,در افراد دارای HP2-1وHP2-2بالا می رود. انسداد صفراوی در غیاب بیماری هپاتوسلولار شدید با تغییرات چشمگیر لیپید و افزایش غلظت HPهمراه است.

افتHPمعمولا حساس ترین شاخص آزمایشگاهی همولیز است وشاخص هایی که به دنبال آن می آیند عبارتند از افت هم-هموپکسین یا هموپکسین و وجود متهماگلوبولینمی,هموگلوبینوری,یا هردو آنها.استروژن ها سنتزHPرا کاهش می دهند.اکثر انواع بیماری های هپاتوسلولار حاد یا مزمن,ازجمله هپاتیت ویروسی حاد وسیروز به همراه یرقان,به واسطه تغییر متابولیسم استروژن علاوه بر افزایش تخریب گلبول های قرمز,غلظتHPکاهش می یابد.مقادیر پایین هاپتوگلوبین در بیماران مبتلا به کم خونی همولیتیک یافت میشود.علت این مقادیر پایین آن است که بر خلاف نیمه عمر حدود 5روز برای هاپتوگلوبین نیمه عمر کمپلکس HP-Hbحدود90دقیقه است واین کمپلکس سریعا توسط سلولهای کبدی از گردش خون برداشت میگردد.بنابراین وقتی هاپتوگلوبین به هموگلوبین اتصال می یابد,حدود80 برابر سریع تر لز حالت طبیعی از گردش خون پاک میشود بدین ترتیب در حالاتی که هموگلوبین بطور پیوسته از گلبول قرمز خون آزاد می گردد,مثل کم خونی همولیتیک, میزان سریعا کاهش می یابد.هاپتوگلوبین یک پروتئین فاز حاد است وافزایش مقدار پلاسمایی آن در انواع مختلفی از حالات التهابی مشاهده میشود.

ملاحظات آزمایشگاهی:

روش سنتی اندازه گیریHPبه این صورت بود که پس از مخلوط کردن سرم با مقدار زیادی هموگلوبین آزاد,غلظتHPباسنجش فعالیت پراکسیداز اندازه گیری میشد این روش موسوم به ظرفیت اتصال به هموگلوبین (BC)مشهر بود.به طور متوسط{HP}={HPBC}.1/5 بسته به فنوتیپ فرد,تقریبا1/5MgHP به1MgHb متصل میشود.

روشهای ایمنوشیمیایی امروزی,سنجش های انتخابی برای کاربردهای بالینی هستند زیرا سریع بوده و به آسانی به صورت اتوماتیک در می آیند به دلیل اختلاف در اندازه مولکولی و سرعت انتشار متناظر با آن تکنیکهای انتشار ژلی نظیر ایمونودیفیوژن شعاعی(RID)باتوجه به فنوتیپ فرد نیازمند اصلاح هستند و در نتیجه وقتگیر و مشکل میباشد.ایمونواسی هایی که در محلول انجام میشوند(نظیر نفلومتری وتوربیدومتری)به میزان کمی تحت تآثیر اندازه مولکولی قرار میگیرند ولی این اختلافات نسبتا ناچیز است.

منابع تحقیق:

Tietz fundamentals of clinical chemistry, 6th edition, Burtis, Ashwood, Bruns. 2008. Elsevier,WB Saunders)

-Henry’s Clinical Diagnosis & Management By Laboratory Methods. 21st edition. Richard A. McPherson, MD and Matthew R. Pincus, MD, PhD. 2006. Elsevier (WB Saunders).

-3Harpers biochemistry. Robert K. Murray, Daryl K. Granner, Peter A. Mayes, Victor W Rodwel. McGraw-Hill.

 

کلسی تونین

نویسنده:
20 آگوست 13

محقق : فاطمه سادات رحمتی

علوم آزمایشگاهی (مهر 90) 

خلاصه تحقیق:

کلسی تونین یک پلی پپتید است که شامل 32 اسیدآمینه است . این هورمون توسط سلول هایc  در غده تیروئید ساخته میشود. کلسی تونین در حالت عادی در پاسخ به افزایش یون کلسیم سرم ترشح میشود . یعنی ترشح کلسی تونین و PTH در رابطه معکوس با یکدیگر است . افزایش یون کلسیم پلاسما باعث افزایش هورمون کلسی تونین میشود . این هورمون از رها شدن کلسیم از استخوان ها جلوگیری می کند و با این کار باعث کاهش غلظت کلسیم پلاسما میشود .

در افراد سالم غلظت سرمی کلسی تونین کمتر از g/lµ 0.1 است و افزایش غلظت آن با کارسینوم مدولاری غده تیروئید ارتباط دارد . هورمون گلوکان و پنتا گاسترین از محرک های قوی در ترشح کلسی تونین هستند .

بیشترین کاربرد کلسی تونین در تشخیص کارسینوم مدولاری تیروئید است. در آزمایشگاه تست تحریکی با تجویز داخل وریدی کلسیم و پنتاگاسترین نیز باعث افزایش غلظت کلسی تونین میشود.

 ساختار شیمیایی

کلسی تونین یک پلی پپتید شامل 32 اسید آمینه است که وزن مولکولی آن3400 است که توسط سلول های c در غده تیروئید ساخته میشود.منشا رویانی این سلول ها ستیغ عصبی Neural Crest است،یعنی از نظر بافت شناسی مشابه سلول های سایر غدد درون ریز می باشد. اسید آمینه های این هورمون در گونه های حیوانی بسیار متفاوت است بطوریکه کلسی تونین انسان و خوک تنها در 14 اسید آمینه مشترک هستند،علیرغم اختلاف بین ردیف و نظم اسید های آمینه شباهت زیادی در خواس بیولوژیک این هورمون ها وجود دارد. فعال ترین هورمون طبیعی که تا کنون به دست آمده کلسی تونین ماهی آزاد است.

 نقش بیو شیمیایی و نحوه تنظیم سنتز و ترشح:

کلسی تونین در حالت عادی در پاسخ به افزایش یون کلسیم سرم ترشح میگردد یعنی ترشح کلسی تونین وPTH در رابطه معکوس با یکدیگر هستند. به طوری که افزایش یون کلسیم پلاسما از 9.5 الی15 میلی گرم متناسبا باعث افزایش کلسی تونین میگردد.این هورمون از رها شدن کلسیم از استخوان ها جلو گیری می کند و با این کار باعث کاهش غلظت کلسیم پلاسما می شود. نیمه عمر سرمی کلسی تونین در حدود 12 دقیقه است.در افراد سالم غلظت سرمی آن کمتر از g/lµ 0.1 است و افزایش غلظت آن معمولا با کارسنیوم مدولاری تیروئید ارتباط دارد. هورمون گلوکاگون و پنتا گاسترین از محرک های قوی در ترشح کلسی تونین هستند.

عملکرد:

مطالعات زیادی درباره محل سنتز و ساختمان شیمیایی این هورمون انجام گرفته است اما هنوز نقش فیزیولوژیک آن در انسان به خوبی روشن نشده است.سلول های هدف این هورمون در بافت استخوانی وجود دارد و این هورمون برعکس PTH از تحلیل بافت استخوانی و آزاد شدن کلسیم و فسفات جلوگیری می کند.به نظر می آید که کلسی تونین در بافت استخوانی در سلول هایی به غیر از سلول هایی که تحت تاثیر PTH قرار می گیرند،مستقل اثر کرده و باعث افزایش سنتز cAMP می شود و از این طریق عمل بیولوژیک خود را انجام می رساند.

کلسی تونین در متابولیسم فسفات ها نیز اثر قابل توجهی دارد بطوری که باعث انتقال فسفات ها به داخل سلول های استخوانی شده و همزمان با آن از انتقال کلسیم سلول های استخوانی به جریان خون ممانعت می کند.احتمالا همزمان با ورود فسفات ها،یون کلسیم نیز به داخل سلول کشانده میشود زیرا تجربه نشان می دهد که اثر کلسی تونین در کاهش کلسیم خون وابسته به غلظت فسفات است.از این خاصیت کلسی تونین و همچنین از اثر آن در جلوگیری از تحلیل استخوانی در  درمان عوارض هیپوکلسمی در بیماریهای سرطانی استفاده می شود.

بیماریها:

تا کنون عوارض خاصی در رابطه با فقدان ترشح  کلسی تونین شناخته نشده است.بیشترین کاربرد کلسی تونین در تشخیص کارسینوم مدولاری خانوادگی تیروئید (FMTC) است.این سرطان یک اختلال اتوزومال غالب است.اعضای بدون علامت خانواده بیمار مبتلا به این بیماری می توانند از غربالگری با توموگرافی کامپیوتری استفاده کنند زیرا غلظت کلسی تونین پلاسما ممکن است تا هزار بار بیشتر از حد طبیعی آن افزایش یابد ولی  علیرغم غلظت زیاد آن به ندرت هیپوکلسیمی رخ می دهد.در آزمایشگاه تست تحریکی با تجویز داخل وریدی کلسیم و پنتاگاسترین نیز باعث افزایش غلظت کلسی تونین می شود.بدخیمی نهفته یا میکروسکوپی در بیمارانی دیده می شود که اسکن رادیوایزوتوپ آن ها منفی بوده و معاینه ی فیزیکی غدد تیروئید آن ها طبیعی است.

به نظر میرسد که غلظت کلسی تونین با یک چنین شاخص های وسعت بیماری نظیر حجم تومور و درگیری تومور بصورت موضعی و متاستازهای دور دست رابطه داشته باشد.از کلسی تونین برای پایش درمان و تشخیص عود بیماری استفاده میشود.همچنین در بعضی از بیماران مبتلا به کارسینوئید و سرطان ریه،کلیه،کبد و پستان غلظت کلسی تونین بالا می رود.البته تومورمارکر بودن کلسی تونین در این بیماری ها هنوز به اثبات نرسیده است.

افزایش کلسی تونین در بیماری های غیر بدخیم نظیر بیماری های ریوی،پانکراتیت،هیپرپاراتیروئیدیسم،کم خونی وخیم،بیماری پاژه استخوان و بارداری گزارش شده است.

نویسنده:
28 می 13

دانشجویان گرامی

از  علاقه و حسن توجه شما به درس بیوشیمی بسیار متشکرم.

 تنظیم جدول ذیل بر اساس فایل های ارسالی شما بوده است.

چنانچه نام شما در جدول نیست، سریعا فایل ورد و فایل پاورپوینت را به ایمیل اینجانب ارسال فرمائید.

نکته مهم:  در فایل های ارسالی حتما نام و رشته تحصیلی خود و همکاران را ذکر فرمائید.

 

 

 

 

سخنرانی در کلاس

ارائه فایل word

ارائه فایل پاورپوینت

Adenomatous Polyposis Coli: APC

 

 

 

 

 

 

Adrenocorticotropic Hormone

 علی ایرانپور

 

مهرداد امیری

فاطمه جیریائی

محمد صالحی

+

+

 

Alanine Transaminase

 

 

 

 

 

 

Alfa1 antitrypsine

 

 

 

 

 

 

Alfa2 macroglobuline

 

 علی کلوطی

 

 

+

 

Alkaline Phosphatase

حمیده دهقانی

سعید کوشکی

سحر لک

مریم رهبرنیا

+

+

 

Alpha Fetoprotein

مرجان موذنی

زهرا فلاح

 

+

+

 

Antinuclear Antibody

 

 

 

 

 

 

Antismooth muscle antibody

 

 

 

 

 

 

ApolipoproteineA1

 

 

 

 

 

 

Aspartate transaminase

 میلاد کرمانیان

 

 

 

 

+

bcl-2

 

 

 

 

 

 

Blood Urea Nitrogen

 شیما صادقی

 

 

 

+

 

Brain natriuretic peptide

 

 

 

 

 

 

BRCA1 and BRCA2

 

 

 

 

 

 

CA 125

 

 

 

 

 

 

CA 19-9

سیده گلناز نیک نژاد

 

 

 

+

 

CA 242

 

 

 

 

 

 

CA 27.29

 

 

 

 

 

 

CA 50

 

 

 

 

 

 

CA 549

 

 

 

 

 

 

CA 72-4

 

 

 

 

 

 

Calcitonin

فاطمه سادات رحمتی

شقایق یوسفی

 

+

+

+

Carcinoembryonic Antigen: CEA

 

 

 

 

 

 

Cardiac troponine

 راضیه روغنی

 یاسمن نوابی

 فائزه موسوی تبریزی

+

+

 

catecholamines

فاظمه فلاح

ملیحه باقری

 

+

+

 

Cathepsins

   

 

 

 

 

Cell-Free Nucleic Acids

اکرم ترابی

 

 

+

+

 

Choline

 

 

 

+

 

 

C-reactive protein

 عرفان احمدی

 عبدالرزاق ایرانی طرفی

 

+

+

 

Creatine Kinase

 

 

 

 

 

 

Creatinine

 

 مصطفی داودآبادی

 

+

+

+

Cytokeratin 19 Fragments

 

 

 

 

 

 

Cytokeratin 19 fragments: CYFRA 21-1

 

 

 

 

 

 

Deleted in colorectal Carcinoma

 

 

 

 

 

 

Endoglin:CD105

 

 

 

 

 

 

Estrogen and Progesterone Receptors

فاطمه محمودیان

محمد اکبری

فاطمه قدیریان

+

+

+

Gamma glutamyl transferase

 فرانک بهمنی

 

 

 

+

 

Glycogen phosphorylase BB

 مریم جعفرپور

 

فروزان سلجوقی

 مریم براتی

الهه مسعودی

+

+

+

Haptoglubin

 زهرا فلاح

 

 

+

+

 

Her-2/neu

 

 

 

 

 

 

Human Chorionic Gonadotropin

مریم رضایی

ماندانا ابراهیمی فخار

مریم غیاث ابادی

فائزه عابدی

+

+

+

Ischemia modified albumin

   

 

 

 

 

Lactate Dehydrogenase

 

سعیده رحمانی

 

+

+

+

Matrix Metalloproteinases

 

 

 

 

 

 

Myeloperoxidase

 

 

 

 

 

 

Neurofibromatosis Type 1

 

 

 

 

 

 

Neuron-Specific Enolase: NSE

     

 

 

 

Nonprostatic PSA

     

 

 

 

Oxidized LDL

     

 

 

 

P53 Gene

فرانک بهمنی

میلاد کرمانیان

مهرناز کریم نژاد 

 

 

+

Placental growth factor

 

 

 

 

 

 

Prostate-Specific Antigen

رویا نظم ابادی

زهرا آجرلو

 

+

+

 

p-selectin

 الهام رضوانی

 فاطمه افرایی

 

+

+

+

RET

 

 

 

 

 

 

Retinoblastoma Gene

معصومه حقیقی

شادی پوربخش

 نیلوفر کـثیـــری

 الهه رضایی

+

+

+

S-100 Proteins

   

 

 

 

 

SCD40 Ligand

   

 

 

 

 

Squamous Cell Carcinoma Antigen

   

 

 

 

 

Thyroglobulin and Antibodies

میثم رضایی

بابک رضایی

حسین عسگری

مهدی دولت ابادی

+

+

 

Tissue Polypeptide Antigen

 

 

 

 

 

 

Urokinase-Plasminogen Activator Syste

     

 

 

 

 

 

 

 

نویسنده:
21 می 13

سخنرانی در کلاس

نویسنده:
24 آوریل 13

ضمن تشکر از دانشجویان گرامی،تقاضا دارم به موارد ذیل توجه فرمایید:

  1. فایل Word و فایل Powerpoint را به ایمیل hadyansary@yahoo.com ارسال فرمائید.
  2. در بخش نظرات، زمان پیشنهادی برای ارائه تحقیق خود را اعلام فرمائید.

سخنرانی ها در فاصله زمانی 92/2/7 تا  92/3/7 تنظیم خواهد شد.

موفق باشید.

دکتر هادی انصاری هادی پور

نویسنده:
22 آوریل 13

رتینوبلاستوما

نویسنده:
21 آوریل 13

تصاویر تومورهای رتینوبلاستوما در چشم، قبل و پس از شیمی درمانی

 

معصومه حقیقی علوم آزمایشگاهی نا پیوسته

خلاصه تحقیق

چشم , یکی از اعضا مهم وا صلی بدن انسان است که از بخشهای مختلفی تشکیل شده است که شامل :

1)      اربیت ← حفره کاسه چشم است

2)      کره چشم

3)      ملتحمه چشم  : الف ) ملتحمه پلکی   ب) ملتحمه بولبار. غدد اشکی هم در این قسمت هستند.

4)      کپسول تنون : یک غشا فیبروز است که کره چشم را از لیمبوس تا عصب اپتیک می پو شاند .

5)      صلبیه : قسمت سفید و متراکم چشم است .

6)      قرنیه : یک بافت شفاف در قسمت قدامی صلبیه است .

7)      یووه آ : از عنبیه تا مشیمیه تشکیل شده است . لایه عروق میانی چشم است .

8)      عدسی : یک ساختمان محدب , بدون عروق و کاملا شفاف که در پشت عنبیه قرار دارد .

9)      شبکیه : یک صفحه نازک , نیمه شفاف و چند لایه  از بافت عصبی است که سطوح داخلی 3 / 2 خلفی دیواره کره چشم را می پوشاند .

لایه های تشکیل دهنده شبکیه از خارج به داخل:

  1. اپیتلیوم پیگمانته رتین   
  2. لایه گیرنده های نوری (شامل سلولهای استوانه ای و مخروطی )
  3. غشا محدود کننده خارجی
  4. لایه هسته دار خارجی (حاوی هسته های سلولهای گیرنده نوری )
  5. لایه شبکیه خارجی (حاوی اتصالات سلولهای دو قطبی و افقی با گیرنده های نوری )
  6. لایه هسته دار داخلی (حاوی هسته های سلولهای دو قطبی )
  7. لایه  شبکیه داخلی ( حاوی اتصالات سلولهای گانگلیونی با سلولهای دو قطبی )
  8. لایه سلولهای گانگلیونی
  9. لایه رشته های عصبی ( حاوی آ کسون های سلولهای گانگلیونی که بسوی عصب بینایی می روند.)
  10. غشا محدود کننده داخلی 
  11. زجاجیه
  12. عضلات چشمی 

 سرطان چیست ؟

سرطان بیماریی است که افراد را بدون توجه به نژاد , جنس , وضعیت اقتصادی – اجتماعی و  فرهنگی  مبتلا می کند . با این حال برخی از سرطان ها در سنین , نژاد و گروه های جنسی خاصی بیشتر شیوع دارد . سرطان نتیجه پیدا شدن میتوز در یک سلول سوماتیک است که باعث تکثیر بی رویه سلوله می شود . عواملی که بعنوان سرطانزا شناخته شده اند در واقع عوامل جهش زا هستند . مجموعه ای از جهش های خاص همسو باید در یک سلول اتفاق بیافتد تا آن سلول دچار سرطان شود .

مجموعه ای از جهش های متفاوتی که تا کنون در مورد تومورهای مختلف , شناسایی شده اند .

یکی از اعضای اصلی بدن، چشم است و سرطان یکی از درگیریهای اساسی این عضو است . رتینو بلاستوما یک نئوپلاسم نادر جنینی با منشا شبکیه است . از بخشهای رده زاینده و سوماتیک در هر دو آلل RB1 ایجاد می شود. پروتئین رتینو بلاستوما یک پروتئین مهارکننده تومور است  که مربوط به کروموزوم  13 می باشد . شایعترین زمان ابتلا در کودکی است که در واقع اعصاب بنیادی درگیر می شود . بیماری به دو صورت ایجاد می شود :

1)      یک طرفه ← در یک چشم

2)      دو طرفه ← در دو چشم

بطور طبیعی افراد دو کپی از ژن رتینو بلاستوما روی کروموزوم 13 دارند . 50% بیماران با نقص در کپی اول متولد می شوند که معمولا از والدین به ارث رسیده است . فقدان یا غیر فعال بودن دو آ لل نشان دهنده شکل ژرمینال است .  93% موارد ابتلا غیر ارثی و 7% بصورت ارثی است .

علائم بیماری : 1) شفافیت مردمک   2)انحراف چشم   3) ریزش اشک   4) خونریزیهای داخل چشم 

تشخیص : معاینه بالینی – سونوگرافی چشم – سیتی اسکن چشم و مغز – MRI

از نظر اسیب شناسی : سلولهای بدخیم نور و اپتلیال که از سلولهای شبکیه منشا گرفته اند . سلولهای بزرگ + هسته آبی + نکروز مرکزی

درمان : 1 ) شیمیو تراپی و شیمی در مانی    2 ) پرتو درمانی یا رادیو تراپی   3 ) لیزر  4 ) سرما  

پیشگیری : وجود ندارد .

 معرفی تومورمارکر و بیماری

رتینو بلاستوما یک نئو پلاسم نادر بافت شبکیه است که از جهش های رده زاینده و سوماتیک یا هر دو منشا می گیرد . در هر دو , آ لل ژن RB1 ایجاد می شود. پروتئین RB1 یک مهارکننده تومور است که نقش مهمی در تنظیم پیشرفت سلول در حال تقسیم در طول چرخه سلولی و خروج سلولهای کامل از چرخه سلولی را دارد . جهش های RB1 مرتبط با رتینو بلاستوما در طول منطقه کد کننده پروموتور ژن رخ می دهدکه سبب از دست رفتن عملکرد RB می شود . جهش های RB1 شامل ناهنجاری های سیتوژنیک کروموزوم 13 , جایگزینی های تک – بازی , درج شدگی های و حذف     کوچک  می باشد. رتینو بلاستوما معمولا بصورت یک بیماری اتوزومال غالب با نفوذ کامل رخ می دهد . در حدود 40% بیماران با یک نقص در یک آ لل متولد می شوند  که  از یکی از والدین به ارث رسیده است . نقص دومین آ لل با یک موتاسیون جداگانه در چشم ایجاد می شود . میانگین سنی رتینو بلاستوما 2 سالگی است . بعد از بروز در یک چشم امکان در گیر شدن چشم دیگر تا بزرگسالی وجود دارد . وقتی فقدان یا غیر فعال بودن هر دو آ لل نرمال مشخص  می شود که بیماری به شکل ژرمینال ایجاد می شود که فرم غیر ارثی آن است ,یعنی در فرم ارثی یک آ لل غیر فعال است . در حدود 93% موارد غیر ارثی و در حدود 7% ارثی است . تومورایجاد شده ممکن است بزرگ یا کوچک باشد یا همراه به خورندگی شدید شبکیه باشد . این بیماری به دو قسمت تقسیم می شود 

  • یک طرفه ← که در یک چشم بروز می کند (70% )
  • دو طرفه ← که در دو چشم بروز می کند (30% )

اگر رتینو بلاستوما درمان نگرد کشنده می شود . با درمان مناسب حدود 85% از بیماران بعد از تشخیص عاری از بیماری می شوند . در بیماران امکان جهش و بروز نوع ثانویه هم وجود دارد . شایعترین نئوپلاسم های ثانویه استئوسارکوما , سارکومای بافت نرم و ملانوما است . اگر والدی رتینو بلاستومای دو طرفه داشته باشد خطر داشتن فرزند مبتلا 45% است و اگر والد ابتلای یک طرفه داشته باشد خطر ابتلای فرزند 15 – 7 % است . در 90% موارد کودکان مبتلا اولین افراد مبتلای خانواده هستند .

علائم بیماری :

  • شفافیت مردمک  , شایعترین علامت چشمی سفیدی رنگ چشم از ورای مردمک می باشد که به آن لوکوریا می گویند .
  • انحراف چشم
  • ریزش اشک
  • خونریزی های داخلی چشمی

 تشخیص بیماری :

مهمترین روش تشخیص , معاینه بالینی و گرفتن شرح حال و استفاده از اوپتال موسکوپ می باشد . در مراحل بعدی سونوگرافی و سیتی اسکن چشم و مغز و در نهایت MRI بسیار مفید است .

باید با توجه به شجره نا مه فرد بررسی های لازم از خون , مایع نخاع و مغز استخوان صورت گیرد . از نظر شکل , سلولهای مبتلا بزرگ ودارای هسته آبی هستند که وسط آن نکروز دارد . رسوب کلیسم نیز وجود دارد که عصب بینایی را در گیر می کند.

درمان :

  1. شیمیو تراپی و شیمی درمانی ( یکی از راههای درمان سرطان است  که در آن از داروهای مختلف برای مراقبت – درمان و یا کنترل سرطان استفاده می شود . داروهای شیمی درمانی داروهای سیت تو کسیک می باشند . سیتو به معنای سلول و توکسیک به معنی سمی و مسموم کننده می باشد که برای از بین بردن سلولهای بد خیم استفاده می شود . در حال حاضر بیش از 50 نوع داروی مختلف شیمی درمانی در دسترس می باشد . گاهی شیمی درمانی برای توقف رشد تومور بکار می رود و گاهی هم برای جمع و کوچک نمودن آن قبل از عمل جراحی استفاده می شود . انواع داروها : خوراکی – تزریقی – پمپ انفوزیون] به آهستگی به داخل رگ می رسد).
  2.  پرتو درمانی  (با استفاده از دستگاه های مولد اشعه X و دستگاه های مولد ذرات شتابدار صورت می گیردکه در این روش میزان زیادی اشعه  را به ضایعات سرطانی می رسانند  که میزان اشعه هم به حجم هدف مورد نظر بستگی دارد .)
  3. لیزر درمانی  ( ابتدا ماده ای بنام فتو سنسیتا یزر به بیمار تزریق می شود . این ماده 48 – 24 ساعت بعد از تزریق به صورت انتخابی در بافت سرطان تجمع می یابد . این ماده فقط نسبت به یک طول موج از اشعه لیزر حساسیت نشان می دهد . پش از تزریق ماده و تجمع آن در بافت سرطانی , اشعه لیزر با طول موج انتخابی , از طریق فیبر نوری به محل مورد نظر هدایت می شود که اثر چشمگیری در درمان بافت سرطانی دارد . )
  4. سرما

آنتی ژن اختصاصی پروستات

نویسنده:
20 آوریل 13

رویا نظم آبادی- رشته علوم آزمایشگاهی- مهر 91

 معرفی تومور مارکر به صورت کلی:

PSA در حال حاضر یکی از امید بخش ترین تومور مارکر های موجود است.این آنتی ژن ، یکی از تومور مارکر های مختص عضو می باشد.سرطان پروستات ، رتبه اول را در میان سرطان های مردان دارد و هنگامی که زود تشخیص داده شود(محدود به عضو باشد) به طور بالقوه می توان آن ار با پروستاتکتومی رادیکال به طور قطعی درمان کرد.

PSA گلیکو پروتئینی است که با غلظت بالایی در مجرای پروستات وجود دارد. موانع بزرگی چون بافت غده ای پروستات و ساختمان عروقی بین مجرای پروستات و جریان خون قرار گرفته است. این سدهای محافظ به هنگام بیماری هایی مثل سرطان ، عفونت و هیپرتروفی خوش خیم باز میشوند.

PSA در تمامی مردان قابل سنجش است ، اما سطح آن در مبتلایان به سرطان پروستات افزایش چشمگیری پیدا می کند.

سطوح بالای PSA  در ارتباط با سرطان پروستات است. سطح آن در بیشتر از 80 درصد مردان مبنلا به سرطان پروستات بیش از 4ng/ml بوده است. هرچه سطح PSA بالاتر باشد ، حجم توده توموری نیز بزرگتر است. افزون بر آن ، سنجش PSA آزمون حساسی برای پایش پاسخ به درمان نیز می باشد.

ساختار شیمیایی:

PSA یک گلیکوپروتئین تک زنجیره ای مرکب از 237 اسید آمینه و چهار زنجیره جانبی کربوهیدرات در محل اسیدهای آمینه 45 (آسپاراژین)،69(سرین)،70(ترئونین)؛71(سرین) به زنجیره اصلی متصل است.نقطه ایزوالکتریک PSA به دلیل ایزوفرم های گوناگون آن از 6.8 تا 7.2 است.

ژن PSA (KLK3) بر روی کروموزوم 19q13.41 واقع شده است.شباهت این ژن به ژن کالیکرئین -1 ، 82% است. PSA  از نظر عملکرد ، یک پروتئاز سرینی از خانواده کالیکرین است و منحصراً توسط سلول های اپیتلیال انگورک ها و مجاری غده پروستات تولید می شود. PSA به داخل مجرای غده پروستات و مایع سمینال ترشح می گردد و به عنوان بخشی از فرآیند میعان لخته سمینال ، یک پروتئین مختص وزیکول سمینال را به چند پروتئین دارای وزن مولکولی کمتر می شکند. بنابراین ، PSA فعالیتی مشابه کیموتریپسین و تریپسین دارد.گزارش شده است که هضم خود به خودی PSA در سه محل احتمالی LYC185،ARG85،LYS148 انجام می شود. اضافه نمودن مهارکننده های پروتئاز می تواند در جلوگیری از هیدرولیز خود به خودی PSA در محلول مهم باشد.

نقش بیوشیمیایی در سلول های طبیعی یا تومور ها:

PSA در گردش خون ، هم به شکل آزاد و هم به صورت ترکیبی وجود دارد. قسمت اعظم PSA در ترکیب با مهار کننده پروتئاز a1 – آنتی کیموتریپسین (ACT) (MW=100000) یا در ترکیب با a2 – ماکروگلوبولین (AMG) وجود دارد.جزء کمتر آن ، PSA آزاد است(fPSA با وزن مولکولی 28430).اکثر روش های ایمونواسی ، PSAآزاد و PSA ترکیب شده با ACT (و نه PSA ترکیب شده با AMG) را اندازه گیری می کند.در مایع سمینال انسان ، PSA می تواند به 5 ایزوفرم تقسیم شده یاشد. PSA-A و PSA-B ، آنزیم های فعال و دست نخورده ای هستند که قادرند با ACT  ترکیب شوند. PSA-C ، PSA-D و PSA-E اَشکالی هستند که پیوند های دی سولفیدی آن شکسته شده است ؛ این ایزوفرم ها فعالیت آنزیمی ندارند.یا فعالیت آن های بسیار کم است.اَشکال غیر فعال f PSA از سه نوع مولکولی مجزا (bPSA ،p PSA و i PSA) تشکیل شده اند. bPSA  موجود در بافت عموماً در ناحيه انتقالي پروستات واقع شده است و بخشي ازfPSA‌ در سرم بيماران مبتلا به BPH است.pPSA در ناحيه محيطي پروستات واقع شده و بخشي از fPSA در سرم بيماران مبتلا به سرطان را تشكيل مي دهد.

ارزش تشخيصي و سرطان هاي مربوطه:

PSA براي غربالگري ،‌مرحله بندي ،‌و پايش درمان و عود سرطان پروستات استفاده مي شود.

تست PSA به خودي خود در غربالگري و تشخيص مراحل اوليه سرطان پروستات موثر نيست زيراPSA ، مختص بافت پروستات (و نه مختص سرطان پروستات )‌است.BPH يك مشكل شايع در مردان بالاي 50 سال است. مطالعات نشان داده اند كه مقدار PSA در بيماران مبتلا در BPH  ، مشابه مقدار آن در بيماران مبتلا به سرطان پروستات است ولي با اين حال از نظر آماري با مقدار آن در بيماران مبتلا به مراحل اولیه سرطان پرستات (به عبارت دقيق تر، در بيماراني كه سرطان، مربوط به پروستات آنها مي باشد) تفاوت دارد.متأسفانه همپوشاني مقاديرPSA بين اين دو گروه به حدي زياد است كه تعيين حد تشخيصي براي PSA (چه 4 و چه 10 ميكروگرم در ليتر)‌تقريباً‌ ناممكن است.استفاده از PSAسرم به همراه معاينه پروستات با انگشت و پس از آن سونوگرافي از راه ركتوم تشخيص دقيق تر و حساس تري نسبت به معاينه انگشت به تنهايي به دست مي دهد.

PSA با مرحله باليني سرطان پروستات ارتباط دارد؛ بالا بودن غلظت PSA ،‌و بالا بودن درصد افزايش PSA در بيماران ،‌با پيشرفته بودن مرحله بيماري رابطه دارد.با اين وجود نمي توان براي تعيين مرحله بيماري ،‌به تنهايي به تستPSA اكتفا كرد.

همچنين مشخص شده است كه PSA با مرحله پاتولوژيك گسترش تومور با متاستاز مطابقت مي كند.مراحل پيشرفته پاتولوژيك با بالا بودن غلظت PSA در سرم ارتباط دارند.غلظت PSA در بيماراني كه سرطان در آنها محدود به پروستات مي باشد، ‌به ندرت بيشتر از ug/L50 است ،‌كه اين مسئله نشان مي دهد كه غلظت ug/L50 يا بيش تر از آن، ‌به احتمال بيشتر حاكي از گسترش خارج كپسولي تومور است. از آنجا كه مقدار PSA در بين مراحل مختلف بيماري همپوشاني چشمگيري دارد، نمي توان از‌آن براي تعيين مرحله پاتولوژيك در يك فرد استفاده كرد. بنابراين نبايد از PSA به تنهايي براي روشن شدن اينكه سرطان پروستات محدود به عضو مي باشد ، استفاده كرد و اينكه بيمار احتمالاً كانديد پروستاتكتومي راديكال است يا نه. غلظت PSA ميتواند به عنوان يك راهنما در ارزيابي وجود متاستاز عمل كند و در اين مورد مفيد تر است. بيماراني كه غلظت PSA در آنها كمتر از ug/L20 باشد، ‌ندرتاً متاستاز هاي استخواني دارند. مطالعات نشان داده اند كه PSA مي تواند در بيماراني كه به تازگي تشخيص پروستات بر روي آنها گذاشته شده و درمان نشده اند و غلظت PSA سرم آنها پايين است(كمتر از ug/L10) و هيچگونه علامتي دال بر درگيري سيستم عضلاني ندارند،‌جايگزين اسکن راديونوكلئيد استخوان بشود.

روش هاي اندازه گيري:

براي اندازه گيري PSA ،‌هم سنجش هاي مرسوم و هم سنجش هاي فوق حساس وجود دارند.

سنجش هاي مرسوم

براي اندازه گيري PSA ،ايمونواسي هاي تجاري مورد استفاده قرار مي گيرند.مانند ايمونواسي الكتروكمي لومينه سنت،ايمیونوهيستوشيمي، يا راديو ايمیونواسي. اكثر آن هاي از برچسب هاي غير ايزوتوپي نظير آنزيم فلوئورسانس، يا لومينسانس شيميايي استفاده شده است.اكثر اين سنجش ها به صورت اتوماتيك در يك سيستم ايمونواسي انجام مي شوند.سنجش هاي متفاوت و يا سنجش هاي يكسان با معرف هاي گوناگون ممكن است نتايج متفاوتي ايجاد كنند. دليل يك چنين تفاوت هايي ، تغيير در كاليبراسيون سنجش ،‌گوناگوني در سري توليد ،‌زمان واكنش سنجش ،‌ ماتريكس هاي معرف، حساسيت سنجش و عدم دقت است.

سنجش های فوق حساس

محدوده های تشخیصی سنجش های فوق حساس PSA ، ug/L0.001-0.01 است که به طور چشمگیری کمتر از محدوده تشخیصی سنجش های مرسوم PSA است. کاربرد اصلی PSA فوق حساس ، تشخیص سرطان پروستات باقی مانده پس از پروستاتکتومی است.

روش های فوق حساس همچنین در اندازه گیری PSA در زنان مفید هستند زیرا غلظت طبیعی PSA در زنان کمتر یا مساوی ug/L0.01 است.افزایش PSA در زنان در طول بارداری و در سرطان پستان دیده می شود.

 

 

دامنه مرجع آنتی ژن اختصاصی پروستات سرم بر اساس سن

دامنه سنی

سفید پوستان

49-40

2.5 – 0.0

59-50

3.5-0.0

69-60

4.5-0.0

79-70

6.5-0.0

  

 

 

 

 

 

 

 

 

گیرنده های استروژن و گیرنده های پروژسترون

نویسنده:
20 آوریل 13

فاطمه محمودیان

خلاصه تحقیق

گیرنده های استروژن (ER) و گیرنده های پروژسترون (PR) اعضای خانواده­ی گیرنده های هورمونی استروئیدی هسته ای اند.این گیرنده ها در سرطان پستان به عنوان شاخص مهمی برای درمان هورمونی مورد استفاده قرار می گیرند.

گیرنده های استروژن  و  هستند دو نوع PR به نام های PR-Aو PR-B نیز وجود دارند.

اندازه گیری ER در بافت توموری پستان به عنوان شاخص پیش گویانه و در تعیین احتمال درمان هورمونی مفید است.

بیمارانی که از نظر گیرنده های استروژن و پروژسترون،مثبت هستند به درمان هورمونی پاسخ می دهند و آنهایی که گیرنده ندارند با استفاده از سایر روش های درمانی نظیر شیمی درمانی مداوا خواهد شد. داروهای مختلف برای انواع سرطان های مختلف وجود دارد.

داروهای Trastuzumab و Lapatinib درمان هایی با هدف HER2 هستند که ممکن است برای سرطان سینه با HER2 مثبت تجویز شود.

داروی آواستین،داروی مهار کننده عروقی خونی یکی دیگر از داروهای شیمی درمانی سرطان سینه می باشد.

عوامل ضد هورمونی تاموکسینن ، آناستروزول در درمان کمکی زنان یائسه با سرطان سینه در مرحله­ی اولیه که تومورهای آنها گیرنده استروژن را بیان می کند مؤثر خواهد بود

معرفی تومور مارکر به صورت کلی

گیرنده های استروژن و پروژسترون در سرطان پستان به عنوان شاخصی برای درمان هورمونی مورد استفاده قرار گرفته اند. بیمارانی که از نظر گیرنده های استروژن و پروژسترون، مثبت هستند به درمان هورمونی پاسخ می دهند. آنهایی که گیرنده ندارند، با استفاده از سایر روش های درمانی نظیر شیمی درمانی مداوا خواهند شد. گیرنده های هورمونی هم چنین به عنوان عوامل تعیین پیش آگهی در سرطان پستان عمل می کنند.

بیمارانی که از نظر گیرده های استروژن و پروژسترون، مثبت هستند، پیش آگهی بهتری دارند.

“ساختار شیمیایی و نقش بیوشیمیایی”

گیرنده های استروژن (ER) و گیرنده های پروژسترون (PR) اعضای خانواده گیرنده های هورمونی استروئیدی هسته ای هستند و در فعال شدن رونویسی با هدایت هورمون نقش دارند.ERها و PRها در یک کمپلکس پروتئینی بزرگ وجود دارند و با اتصال هورمون به این گیرنده ها به سمت هسته مهاجرت می کنند و به ONA متصل می شوند . رونویسی را فعال می سازند.

استروژن و پروژسترون، هرکدام حداقل دو گیرنده مجزا دارند. گیرنده های استروژن ER و ER  هستند که از روی ژن های جداگانه رونویسی می شوند. دو نوع PR به نام های RR-A و PR-B نیز وجود دارند و هردوی آنها از روی یک ژن رونویسی می گردند. PR-A فاقد 165 اسید آمینه اول PR-B است. ERها و PRها در بافت های نظیر رحم، غده هیپوفیز، هیپوتالاموس و پستان یافت می شوند و به نظر می رسد که در پیدایش و پیشرفت تومور نقش داشته باشند.

علاوه بر آن، وضعیت ERها و PRها با پیش آگهی و پاسخ به درمان مطابقت دارد، بنابراین، اندازه گیری غلظت ERها و PRها از نظر بالینی مفید است.

نتایجی که از موش های فاقد ER  و ER  به دست آمده نشان می دهد که این دو شکل ER ممکن استنقش های بیولوژیکی متفاوتی داشته باشند. در حقیقت، وقتی ER  و ER  به طور همزمان در نورون ها بیان می شوند، سیگنال داخل سلولی متفاوتی داشته و پاسخ های متابولیکی متفاوتی ایجاد می کنند.

مشخص شده ER  ممکن است در تمایز سلول های بدن نقش داشته باشد، در حالی که ER  ممکن است در انعطاف پذیری سنیاپس نقش داشته باشد، بنابراین هردو طی تکامل و بلوغ نورون نقش دارند.

ER  و ER  انروژن نقش متفاوتی را در رحم بازی می کنند. 17-بتااسترادیول بیان ژن گیرنده پروژسترون (PR) را تنظیم کرده و بافت رحم و پستان را برای پاسخ به پروژسترون آماده می کند.

ER  مسئول تنظیم کاهشی PR در اپی تلیال لومن است. بنابراین بیان تمایزی ER  و ER  در انواع سلول های خاص، نوع پاسخ به 17-بتااسترادیول را تعیین می کند.

 ارزش تشخیصی و سرطان های مربوطه

اندازه گیری ER در بافت توموری پستان به عنوان شاخص پیشگویانه و در تعیین احتمال درمان هورمونی مفید است. 60% بیماران مبتلا به کارسینوم پستان تومورهایی دارند که از نظر ER مثبت اند. احتمال پاسخ به درمان اندوکرین نظیرtamonifen، toremifeneو drolonifene در تومورهای ER مثبت 7 تا 8 برابر بیشتر است. علاوه بر آن بیانیه مورد اتفاق نظر مؤسسه ی ملی سرطان آمریکا پیشنهاد می کند که تمتم بیماران مبتلا به سرطان پستان که ER مثبت هستند باید صرف نظر از سن، وضعیت یائسگی، وضعیت گره های منفی یا اندازه تومور، تحت درمان هورمونی قرار گیرند. 95% از بیماران مبتلا به تومورهای ER منفی به درمان پاسخ نمی دهند. هرچقدر که محتوای ER تومور بیشتر باشد، میزان پاسخ به درمان اندوکرین بیشتر است. تقریباً  از زنان قبلا به کارسنیوم متاستاتیک پستان به دنبال انواع گوناگون درمان های اندوکرینبرای پایین آوردن غلظت استروژن آنها، بهبودی قابل مشاهده پیدا می کند. یک چنین درمان هایی عبارتند از برداشتن تخمدان ها، برداشتن هیپوفیز و برداشتن غده فوق کلیه (درمان تخریبی) و تجویز آندروژن ها و داروهای ضد استروژن (درمان افزودنی). به عنوان یک شاخص پیشگویانه، مثبت بودن ER حاکی از یک پیامد 5 ساله ی بهتر است با این وجود پس از 5 سال، تومورهای ه ی بهتر است با این وجود پس از 5 سال، تومورهای ER منفی پیش آگهی بهتری دارند.

سنجش PR یک روش کمکی مفید برای سنجش ERهاست.

از که آنجا که به نظر می رسد سنجش PR وابسته به عمل استروژن باشد، اندازه گیری فعالیت PR تأثیر می کند که تمام مراحل عمل استروژن به طور کامل انجام شده است. در حقیقت، بیماران مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک* که تومورهای ER مثبت و PR مثبت دارند به میزان 75% به درمان اندوکرین پاسخ می دهند. درحالی که آنهایی که تومورهای ER مثبت و PR منفی دارند 40% به این درمان پاسخ می دهند. علاوه بر اینها تنها 25% از بیماران ER منفی/ PR مثبت به درمان اندوکرین پاسخ می دهند. در حالی که کمتر از 5% از بیماران ER منفی/ PR منفی به درمان پاسخ می دهند. درصد نمونه های مثبت در زمانی که یائسه هستند نسبت به آنهایی که قبل از یائسگی به سرور می برند، بیشتر است.

“روش های اندازه گیری”

متدولوژی آنالیتیک:

سنجش های immunocytochemical برای اندازه گیری گیرنده های هورمون استروئیدی استفاده می شوند. روش های کلاسیک کمّی بیوشیمیایی برای سنجش گیرنده های استروئیدی در نمونه های بافت توموری (سنجش تیتراسیون) ایمونواسی های آنزیمی، هر دو کنار گذاشته شده اند زیرا سنجش هایimmunocytochemical، ارزانتر آسانتر اند و زمان کمی نیاز دارند و برروی بافت کمی قابل اجرا هستند.

سنجش هایimmunocytochemical از آنتی بادی های مونوکلونال برای تشخیص پروتئین های گیرنده استروئیدی در برش های بافتی منجمد،بافت های خوابانده شده در پارافین،آسپیره های تهیه شده با سوزن نازک و افوزیون های بدخیم،استفاده می کنند،در این روش­ها آنتی بادی های مونوکلونال اولیه با برش نازک افوزیون بافت که بر روی لام میکروسکوپ قرار داده شده است برای مدت زمانی نگه داشته می شود.تعیین محل گیرنده برای مشاهده­ی آن متقابلاً با رنگ آمیزی غیر مستقیم ایمونو پراکسیداز انجام می شود.در نمونه هایی که حداقل 20% از سلول های بدخیم رنگ بگیرند،معمولاً از نظر داشتن گیرنده،مثبت به حساب می آیند.سنجش­های  munocytochemical تحت تأثیر استروژن ها،ضد استروژن ها یا پروتئین های متصل شونده به استروئید قرار نمی گیرند. علاوه بر آن روش های immunocytochemical این امکان را فراهم می آورند که محتوای گیرنده به طور ویژه ای در سلول های بدخیم مورد بررسی قرار گیرند.

روش های درمان (شیمی درمانی)

شیمی درمانی پیش از درمان جراحی در درمان سرطان پیشرفته­ی سینه مؤثر است.در این روش از داروهای شیمیایی به منظور از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود.شیمی درمانی سیستمیک از طریق تزریق دارو در رگ های بیمار انجام می شود.

داروهای متفاوتی برای انواع سرطان های مختلف مفید می باشند.

داروهای Trastuzumab و Lapatinib درمان هایی با هدف HER2 هستند که ممکن است برای سرطان سینه با HER2 مثبت تجویز شود.

داروی آواستین،داروی مهار کننده عروق خونی (به نام ضد anagiogenic) یکی دیگر از داروهای شیمی درمانی سرطان سینهه می باشد.

عوامل ضد هرمونی تاموکسین،آناستروزول در درمان کمکی زنان یائسه با سرطان سینه در مرحله­ی اولیه که تومورهای سینه آنها گیرنده استروژن را بیان می کند مؤثر خواهد بود.

منابع:کتاب تیتر و دولین